Krótka historia programu Adobe Photoshop

Prace nad pierwotną wersją Photoshopa - programem Display, Thomas Knoll rozpoczął już w 1987 roku. Pierwotny kod źródłowy dostępny jedynie na platformie Macintosh powstał bardzo szybko. Dzięki pomocy brata ? Johna Knoll?a, co rusz pod inną nazwą program dostarczał nowe, nieszablonowe rozwiązania graficzne.

Około 1989-1990 roku bracia Knoll podpisali umowę z firmą Adobe. Znany producent oprogramowania zachwycony możliwościami Display, zakupił licencję na sprzedaż programu pod handlową nazwą Adobe Photoshop. W ten sposób w 1990 roku światło dzienne ujrzała pierwsza wersja Photoshopa 1.0, dostępna jedynie dla komputerów Macintosh.

Prace nad rozwojem programu trwały dalej. Znaczący udział wciąż miał tu Thomas Knoll, ale także grupa entuzjastów, inżynierów i programistów Adobe.

W 1991 roku w sprzedaży była już wersja 2.0 gdzie dodano obsługę CMYK, ścieżki, Duotony.

Pierwszą wersją dostępną na platformie Windows był Adobe Photoshop oznaczony numerem 2.5LE. Był to całkowicie nowy program. Pierwotny kod źródłowy Thomasa Knolla, został przepisany od nowa w wersji dla komputerów PC. Kolejne wersje programu pisane były niemal równolegle w wersji dla komputerów z systemem Windows oraz MacOS.

Premiera Photoshopa 3.0 w 1994 roku związana była z dużym kłopotem dla Adobe. Legalnie kupiony program po pewnym czasie przestawał działać i wyświetlał komunikat o wygaśnięciu wersji beta. Szybko poradzono sobie z usterką i kolejne uaktualnienia działały już bez zarzutu, jednak wpadka, miała znaczący wpływ na obsadę programistów i twórców programu. Wielu z nich (nie z własnej woli) pożegnało się w tym czasie z firmą Adobe.

Największą nowością wersji 3.0 były warstwy i możliwość pracy nad osobnymi elementami. Co ważne, nawet wpadki z wygaśnięciem wersji (beta) legalnego programu nie były w stanie zepsuć entuzjazmu użytkowników, którzy zachwycali się możliwościami najnowszej wersji Photoshopa.

Nad rozwojem interfejsu i ogólną koncepcją kolejnej wersji Photoshopa czuwał Andrei Herasimchuk. To on spowodował prawdziwą rewolucję w pracy z programem. Adobe Photoshop 4 wprowadził kompletnie odmienne skróty klawiaturowe (tak, to było straszne!), ujednolicone z Adobe Illustrrator oraz nieco inną logikę programu, zgodną z innymi produktami Adobe.

Ostatecznie czwartą wersję Photoshopa wprowadzono na rynek w 1996 roku. W tym czasie pojawiło się także wiele nowych książek (ponad sto tytułów) oraz dodatkowych Plug-inów do programu. Ostatecznie padły najbardziej konkurencyjne produkty ? Macromedia X-Res oraz chyba najpoważniejszy - Live Picture firmy Meta Creations.

Adobe Photoshop 4 wprowadził m. in.: warstwy korekcyjne - Adjustments Layers, paletę zadania - Actions ułatwiającą wykonywanie powtarzalnych czynności. Mimo wcześniejszych krytycznych uwag co do zmian logiki i skrótów klawiaturowych, uzyskał ostatecznie bardzo przychylne opinie użytkowników.

W tym czasie firma Adobe ostatecznie odkupiła prawa do programu od braci Knoll, stając się jego pełnoprawnym właścicielem. Z upływem czasu można stwierdzić, że był to mistrzowski ruch i strzał w dziesiątkę właścicieli Adobe!

Największym sukcesem, znacząco przyczyniającym się do dzisiejszej pozycji Adobe okazał się wprowadzony na rynek w 1998 roku - Photoshop 5. Programiści Adobe przygotowali tu kilka bardzo istotnych udogodnień. Po raz pierwszy Photoshop 5 zawierał moduły odpowiedzialne za proces zarządzania kolorem. Paleta History, umożliwiająca wielokrotnie, nieliniowe cofnięcie kilku ostatnich poleceń ostatecznie przesądziły o gigantycznym sukcesie programu.

Kolejna odsłona Photoshopa oznaczona numerem 5.5 zaprezentowana została w 1999 roku. Program nie przynosił znaczących udogodnień, zawierał jednak odpowiedź na zapotrzebowanie rynku ? moduł do pracy z Internetem - Image Ready.

W tej postaci Photoshop oraz instalowany niezależnie Image Ready, stały się standardem grafiki nie tylko w zakresie poligrafii i DTP a także w zakresie tworzenia grafiki optymalizowanej do publikacji na stronie WWW.

To był wspaniały okres dla Adobe. W tym czasie światło dzienne ujrzał także "Quark killer" - Adobe InDesign - program, który już kilka lat później całkowicie zrewolucjonizował rynek aplikacji DTP. Adobe z dnia na dzień stało się gigantem oprogramowania. Akcje firmy zdrożały niemal trzykrotnie, nawet mimo ich wcześniejszej wymiany dwie za jedną.

W 2000 roku Adobe wprowadziło na rynek Photoshopa 6, modyfikując nieco interfejs programu. Po raz pierwszy dostępny stał się pasek Options ułatwiający dotarcie do najbardziej popularnych opcji i ustawień narzędzi programu. Podobnie jak wszystkie kolejne wersje Photoshopa, szóstka zawiera dodatkowo aplikację Image Ready, ułatwiającą tworzenie grafik, animacji i banerów na stronę WWW.

Rok 2002 to premiera Photoshopa 7. Program zawierał kilka ważnych udogodnień. Jednymi z najciekawszych było wprowadzenie narzędzia Healing Brush - istotnie zmieniającego podejście do retuszu oraz przeglądarki plików graficznych - Browser.

Wraz z rozwojem fotografii cyfrowej zmieniał się także Photoshop. W wersji 7 pozwalał na opcjonalne użycie dodatkowego Plug-ina umożliwiającego obróbkę surowych plików Raw z popularnych aparatów cyfrowych.

Kolejny, 2003 rok to czas poważnych zmian w pakiecie Adobe. Wprowadzono całkowicie nowy sposób pracy z pakietem, nowe nazwy, opakowania, ikony dokumentów. Adobe Creative Suite stał się standardem aplikacji graficznych i DTP i skutecznie zadomowił się także na polskim rynku. Ścisła integracja produktów pakietu ułatwiała użytkownikom wymianę dokumentów, plików oraz w znaczący sposób podnosiła komfort pracy i łatwość nauki podobnych narzędzi pakietu.

Adobe Photoshop CS standardowo już zawiera Adobe Camera Raw 2.x Plug-in, a także kilka ciekawych narzędzi korekcyjnych - Patch Tool, Shadow/Hightlight, Match Color, czy Real Time Histogram.

Wielkie zmiany nastąpiły w 2005 roku. Wiosną na rynku pojawiła się kolejna wersja pakietu Adobe Creative Suite 2, zaś w grudniu Adobe ostatecznie przejęła firmę Macromedia, znanego producenta oprogramowania do zastosowań multimedialnych i internetowych.

Photoshop CS2 - wersja obecnie dostępna na rynku przynosi kilka bardzo istotnych dodatków. Smart Objects, Vanishing Point, Image Warp, Lens Correction, Smart Sharpen, Reduce Noise to tylko kilka najbardziej spektakularnych nowości programu.

Historia Photoshopa okiem użytkownika

Na co dzień korzystam z Photoshopa już dobrych kilka lat. Wersja trzy to był okres nauki i zrozumienia istoty programu. W 1995/1996 roku powoli poznawałem tajniki programu, z wypiekami na twarzy studiowałem Biblię i wklepywałem wyuczone skróty klawiaturowe.
Pamiętam, że największym problemem w tamtych latach był niemal całkowity brak książek i dobrej dokumentacji do programów. Wiele ciekawych sztuczek i trików Photoshopa pozostało słabo lub wcale nieudokumentowanych.

Photoshop w wersji 4 był dla mnie, jak i wielu użytkowników, szokiem. Wprowadzał całkowicie odmienny sposób pracy z obrazem i co najgorsze kompletnie zmodyfikowane skróty klawiaturowe. Byłem jednak bardzo chłonny i otwarty na nowości. Z dużym zacięciem starałem się poznać tajniki czwórki i chyba powoli mi się to udało.

Z nowości w tym czasie najbardziej podobały mi się Actions, którymi zawsze mogłem zaimponować mniej doświadczonym użytkownikom programu oraz oczywiście warstwy korekcyjne - Adjustment Layers.

Pamiętam jednak, jak wiele problemów dostarczył nowy Photoshop bardziej doświadczonym użytkownikom. Wielu z nich długo nie mogło przesiąść się na czwartą wersję programu, obawiając się spadku swej produktywności.

Wśród największych życzeń co do nowej wersji Photoshopa w tym czasie zawsze pojawiała się kwestia wielokrotnego cofnięcia ostatnich kroków. Wersja piąta wprowadziła paletę History, która okazała się prawdziwym sukcesem programu.

Chyba bardzo niedocenianą nowością piątki był także moduł do zarządzania kolorem. W tej wersji programu po raz pierwszy zastosowano podstawowe zasady Color Managment już na poziomie pojedynczych plików graficznych.

Co chyba śmieszne, ale w tym okresie znałem co najmniej kilku profesjonalnych użytkowników Photoshopa, którzy w tym czasie z powodzeniem korzystali wciąż jeszcze z trzeciej wersji programu, nie mogąc się (z własnego wyboru) przekonać do nowej logiki i skrótów programu.

Duże wrażenie wywarła na mnie wersja siódma. Program dobrze działał, zaś Healing Brush, Browser i wprowadzone w szóstce pasek Options oraz warstwy kształtu - Shape Layers doskonale spełniły moje oczekiwania. Jednak co najlepsze miało dopiero nastąpić...

Adobe Creative Suite oraz Creative Suite 2 to już naprawdę dojrzałe programy. Zawierają niemal wszystko co może być konieczne i przydatne zarówno w zakresie grafiki i DTP, a także rozwiązań internetowych. W najnowszej wersji CS2 pojawiło się także kilka nowości (Reduce Noise, Smart Sharpen, Shadow/Hightlight, Lens Correction) dedykowanych dla fotografii cyfrowej ? ot, mały krok w stronę nowej grupy docelowej ? fotografików.

Zmiany, które zrewolucjonizowały Photoshopa (moim zdaniem...)

Ścieżki
Wprowadzone w drugiej wersji Photoshopa, pozwalają precyzyjnie za pomocą matematycznych obliczeń utworzyć dowolne kształty i zaznaczenia. Trudno dziś wyobrazić sobie lepszą metodę na wydzielenie z tła np. samochodu.

Warstwy
Chronologicznie rzecz ujmując, najważniejszą nowością Photoshopa były... warstwy. Wprowadzone w trzeciej wersji programu zrewolucjonizowały pracę grafików. Z jednej strony ułatwiają (do dziś) tworzenie kompozycji i montaży, z drugiej chronią oryginalny obraz przed przypadkowym zniszczeniem.

Warstwy korekcyjne
Ułatwiają korekcję barwną mniej doświadczonym użytkownikom. Warstwy wraz z maskami pozwalają na dodanie odpowiedniej korekcji barwnej bez ingerencji we właściwy obraz. Pozwalają mieszać efekt korekcji z oryginalnym obrazem, bez konieczności jego trwałej modyfikacji.

Actions - zadania
To wspaniałe narzędzie ułatwia wykonywanie codziennych, powtarzalnych czynności. Za pomocą palety Actions łatwo jest zarejestrować sekwencję kolejnych kroków podczas pracy z programem, by później wykorzystać ją do podobnej czynności. Dziś trudno by mi było pracować bez wsadowego przetwarzania grafiki właśnie za pomocą Actions. No chyba, że byłyby dostępne skrypty.

Historia
Wielokrotne, także nieliniowe cofanie ostatnich poleceń to rzecz na którą czekaliśmy aż do piątej wersji programu. Opłaciło się, programiści Adobe przygotowali nie tylko narzędzie do wycofania błędnych kroków, a także nowe narzędzie kreacyjne. Paleta History daje bowiem możliwość mieszania obrazu z jego wcześniejszą wersją - rewelacja!

Co ciekawe, w codziennej pracy niemal nie wykorzystuje palety History. Jednak na prowadzonych szkoleniach obserwuję duże przywiązanie do tego narzędzia mniej doświadczonych użytkowników.

Color Management
Wprowadzony w piątej wersji Photoshopa moduł odpowiedzialny za zarządzanie kolorem na dobre zadomowił się w kolejnych wersjach programu. Dziś trudno sobie wyobrazić brak możliwości podglądu czy zamiany kolorów obrazu w oparciu o profile ICC.

Pasek Options
Może mało istotny, jednak bardzo ułatwia pracę i przyspiesza wykonywanie podstawowych operacji.

Helaing Brush i Patch Tool
To przełom i rewelacja w zakresie korekcji. Łatwość, z jaką możemy dziś usuwać zmarszczki, przebarwienia, pryszcze i inne drobne detale jest niemal niewyobrażalna. Wszystkim, którzy nie poznali do tej pory narzędzia Healing Brush lub Patch Tool gorąco je polecam.

Camera Raw
Obsługa i ?wywołanie? plików Raw na doskonałym poziomie bezpośrednio za pomocą Photoshopa, to naprawdę imponująca cecha.

Shadow/Hightlight
Rewelacyjne narzędzie korekcji tonalnej i kolorów dostępne od wersji CS. W tym przypadku zastosowano wyraźnie podejście fotograficzne dając możliwość sterowania rozjaśnieniem i ściemnianiem obszarów obrazu niezależnie w zakresie świateł i cieni. Narzędzie to doskonale uzupełnia zestaw pokaźnych już możliwości Photoshopa, znacząco przyspieszając pracę nad niedoświetlonymi czy prześwietlonymi fotografiami.

Shadow/Hightlight doskonale sprawdza się także podczas pracy z błędnie wykonanym zdjęciem np. pod światło.

Smart Object
Obraz w obrazie - tego do tej pory nie było. Wprowadzona w CS2 możliwość zapisu kilku warstw Photoshopa w jednym, niezależnym, edytowalnym, ale osadzonym w oryginalnym formacie PSD pliku graficznym - to jest rewelacja!

Smart Object doskonale sprawdza się także podczas importu grafiki z innych programów - np. Illustratora. Możliwość dowolnej edycji, w każdej chwili osadzonej w pliku PSD grafiki z Illustratora jest wprost oszałamiająca.

Smart Sharpen
Fantastyczne narzędzie do inteligentnego, precyzyjnego wyostrzania. Pozwala uniknąć efektu Halo - czyli białej obwódki wokół wyostrzanych elementów obrazu.

W zestawieniu swym ująłem jedynie kilka przykładowych i ważnych usprawnień dostępnych w kolejnych wersjach programu. Jest ich jednak dużo, dużo więcej i niekiedy, mimo szczerej chęci trudno jest wskazać te istotnie najważniejsze.

Podsumowując, mało jest chyba programów, które odegrały tak znaczącą rolę w tak wielu dziedzinach, jak nasz ulubiony Adobe Photoshop.

Ukryte elementy

W każdej wersji Photoshopa ukryte są dodatkowe elementy.

Najpopularniejszym z nich jest drugi ekran startowy programu. By go obejrzeć wystarczy wcisnąć klawisz Control i z menu górnego Help wybrać polecenie About Photoshop.

Program wyświetli nam drugą, alternatywną postać ekranu startowego. Jeśli poczekamy do końca, gdy przewinie się pełna lista programistów, autorów i współpracowników odpowiedzialnych za przygotowanie bieżącej wersji Photoshopa (wciśnięcie klawisza Alt przyspiesza przewijanie), ujrzymy podziękowania dla... siebie.

Photoshop przechowuje także ducha magii. Ikona Marlin Lives! dostępna jest w opcjach palety Layers, Channels, Paths w sytuacji gdy z wciśniętym klawiszem Alt wybierzemy polecenie Pallette Options.

Paweł Zakrzewski